Styrodur XPS w strefach narażonych na wilgoć – gdzie EPS naprawdę sobie nie radzi?

Woda to jeden z największych wrogów izolacji. W przegrodach narażonych na stały lub okresowy kontakt z wilgocią klasyczny styropian EPS potrafi szybko tracić swoje parametry. W takich warunkach znacznie lepiej sprawdza się styrodur XPS – materiał o strukturze zamkniętokomórkowej, który praktycznie nie chłonie wody i zachowuje stabilność nawet pod dużym obciążeniem. Właśnie dlatego XPS jest traktowany jako izolacja do zadań specjalnych, szczególnie tam, gdzie wilgoć i nacisk występują jednocześnie. Poniżej przedstawiamy analizę miejsc, w których EPS zaczyna odstawać, oraz sytuacji, w których XPS jest rozwiązaniem zdecydowanie bardziej przewidywalnym i trwałym.

Dlaczego wilgoć jest problemem dla styropianu EPS?

EPS jest materiałem o strukturze otwartokomórkowej. Oznacza to, że zawiera mikroprzestrzenie, które w kontakcie z wodą potrafią ją wchłaniać. Nawet niewielki poziom zawilgocenia:

• podnosi współczynnik przewodzenia ciepła λ,
• obniża izolacyjność cieplną nawet o 20–40%,
• zwiększa ryzyko pękania i odkształceń,
• może prowadzić do odspojenia od konstrukcji.

W praktyce oznacza to, że EPS nie powinien pracować tam, gdzie izolacja ma kontakt z wodą gruntową, wodą opadową lub wilgocią kondensacyjną. Tu właśnie wchodzi XPS.

Dlaczego styrodur XPS zachowuje parametry w warunkach wilgoci?

XPS ma strukturę zamkniętokomórkową, powstającą w procesie ekstruzji. Woda nie wnika w jego strukturę, a nasiąkliwość długotrwała pozostaje na poziomie 0,2–0,7%. Dodatkowo:

• ma wysoką wytrzymałość na ściskanie – nawet 300–700 kPa,
• jest odporny na cykle zamarzania i odmarzania,
• nie zmienia wymiarów pod wpływem temperatury i wilgoci,
• zachowuje λ nawet w trudnych warunkach gruntowych.

To połączenie cech sprawia, że XPS jest jedną z najbezpieczniejszych izolacji w strefach zawilgoconych, szczególnie pod obciążeniami.

Strefy, w których EPS sobie nie radzi – a XPS działa przewidywalnie

1. Fundamenty i ściany podziemne w kontakcie z gruntem

Wilgoć gruntowa, woda opadowa i zmienne ciśnienie gruntu to warunki, które styropianowi EPS po prostu nie służą. EPS nasiąka i traci parametry, a pod naciskiem gruntu łatwo się odkształca. XPS dzięki zamkniętokomórkowej strukturze zachowuje stabilność i nie przejmuje wilgoci.

2. Cokoły i strefy przyziemia

Najbardziej obciążona fragment elewacji: chlapiąca woda, śnieg, zalegająca wilgoć. EPS po kilku sezonach potrafi puchnąć i pękać. XPS jest odporny na wodę i bez problemu przenosi uszkodzenia mechaniczne wynikające z eksploatacji budynku.

3. Płyty fundamentowe i podłogi na gruncie

Pod płytą fundamentową izolacja pracuje w warunkach:

• dużego nacisku,
• powtarzających się cykli zamarzania,
• wilgoci kapilarnej.

EPS, nawet odmiany EPS 200, nie dorównują stabilnością płytom XPS zaprojektowanym specjalnie do kontaktu z gruntem i obciążeniami konstrukcyjnymi.

4. Tarasy, balkony i stropy nad pomieszczeniami mokrymi

EPS w takich miejscach jest materiałem ryzykownym – woda z hydroizolacji może kondensować się na styku płyt, prowadząc do degradacji. XPS zapewnia stabilność w warunkach wilgotnościowych i cieplnych, dlatego stosuje się go w układach dachów odwróconych i tarasowych.

5. Dachy płaskie odwrócone i strefy o dużym obciążeniu wodą

W dachach odwróconych izolacja leży nad hydroizolacją – jest permanentnie narażona na opady i zalegającą wodę. To scenariusz niemożliwy dla EPS, ale naturalna przestrzeń pracy dla XPS.

EPS kontra XPS – porównanie właściwości w strefach wilgotnych

Kiedy EPS nadal jest dobrym wyborem?

Mimo swoich ograniczeń EPS świetnie sprawdza się tam, gdzie nie ma wilgoci i dużych obciążeń:

• elewacje lekkie mokre (ETICS) ponad poziomem gruntu,
• stropy międzypiętrowe,
• izolacje wewnętrzne,
• izolacje pod jastrychy wewnątrz budynków.

W tych miejscach EPS jest najbardziej ekonomiczną i praktyczną opcją.

Gdzie bez XPS ani rusz?

Styropian EPS jest dobrym materiałem izolacyjnym, o ile pracuje w środowisku suchym i nieobciążonym wodą ani dużym naciskiem. W strefach wilgotnych, podziemnych i konstrukcyjnych to styrodur XPS zapewnia trwałość, stabilność i przewidywalność, której EPS po prostu nie gwarantuje. Jeśli fundamenty, taras, balkon, podłoga na gruncie lub dach mają być skutecznie chronione przed wilgocią i obciążeniem – XPS jest rozwiązaniem pewniejszym w długiej perspektywie użytkowej.