Wełna elewacyjna

Na elewacji liczy się coś więcej niż efekt wizualny. Wełna elewacyjna to materiał, który wykonuje całą niewidoczną, ale kluczową pracę: utrzymuje ciepło w budynku, wycisza hałasy z ulicy i chroni przed ogniem. W systemie ETICS, znanym jako metoda lekka mokra, ocieplenie ścian to układ kilku warstw, które muszą ze sobą współgrać. Jeśli wełna jest dobrana właściwie, różnica jest zauważalna – zimą w rachunkach, latem w komforcie i przez cały rok w akustyce wnętrz.

O co chodzi w systemie ETICS?

To zestaw elementów: klej, płyty z wełny mineralnej, łączniki, warstwa zbrojona z siatką, grunt i tynk. Każdy element pełni swoją rolę, ale to wełna nadaje całości charakter. Jeśli płyty są odpowiednio dopasowane, fasada jest stabilna, nie odspaja się i nie pęka po pierwszym mrozie.

Skalna, fasadowa, lamelowa — różne oblicza wełny

Płyty fasadowe — włókna równoległe do powierzchni; stabilne, przewidywalne, dobre na równe ściany. Zapewniają solidną izolację cieplną i akustyczną.
Płyty lamelowe — włókna prostopadłe do ściany (TR ≥ 80 kPa). Klejone pełnopowierzchniowo, radzą sobie z nierównościami i mają wysoką odporność na ssanie wiatru. Idealne do trudniejszych elewacji.

Wspólny mianownik? Niepalność w klasie A1, wysoka paroprzepuszczalność i pełna współpraca z warstwami tynkarskimi bez ryzyka „efektu termosu”.

ETICS w praktyce – warstwy pod lupą

Klej — obwodowo-punktowo (minimum 40% pola), w przypadku lameli – pełnopowierzchniowo.
Wełna — docinana na styk, szczeliny powyżej 2 mm uzupełniane wyłącznie klinami z wełny.
Łączniki — dobierane do podłoża i strefy wiatrowej; zazwyczaj 6–8 szt./m², więcej w narożach.
Warstwa zbrojona — siatka szklana min. 145 g/m², zakłady ≥ 10 cm, wzmocnienia przy ościeżach obowiązkowe.
Tynk — mineralny, silikonowy lub silikatowy; przy ciemnych kolorach konieczna kontrola dopuszczalnych wartości TSR.

Kluczowe parametry wełny elewacyjnej

λD (współczynnik przewodzenia ciepła): najczęściej 0,036–0,040 W/m·K. Im niższa wartość lambda, tym lepsza izolacyjność cieplna materiału. Dla inwestora oznacza to mniejsze straty energii, niższe rachunki za ogrzewanie i łatwiejsze spełnienie wymagań energooszczędnych budynków.
Gęstość: w przypadku wełny elewacyjnej to zwykle 90–150 kg/m³. Wyższa gęstość przekłada się na lepszą akustykę (skuteczniejsze tłumienie hałasu) i większą stabilność wymiarową, co jest ważne przy wysokich budynkach narażonych na podmuchy wiatru.
TR (wytrzymałość na odrywanie prostopadłe): płyty lamelowe osiągają wartości TR ≥ 80 kPa. To parametr kluczowy dla elewacji w strefach wiatrowych – im wyższy, tym mniejsze ryzyko oderwania ocieplenia od ściany, szczególnie przy wysokich budynkach.
Euroklasa reakcji na ogień: A1 oznacza pełną niepalność. Wełna nie rozprzestrzenia ognia, nie kapie i nie wydziela toksycznych dymów, dlatego w pasach ogniowych i w elewacjach wysokich budynków stosowanie wełny elewacyjnej jest wymagane przepisami.
Paroprzepuszczalność: współczynnik μ ≈ 1 oznacza, że ściana „oddycha”. Para wodna swobodnie przechodzi przez przegrodę, co minimalizuje ryzyko zawilgocenia i rozwoju pleśni. To ogromna przewaga nad materiałami o niskiej przepuszczalności pary wodnej.
Docelowe U ściany: dla nowoczesnych budynków wymaga się U ≤ 0,20 W/m²K. Osiągnięcie tego poziomu możliwe jest przez odpowiednią grubość wełny (najczęściej 120–200 mm) i dobór płyt o niskiej lambdzie. Im lepszy parametr U, tym łatwiej uzyskać standard energooszczędny lub pasywny.

Dobre praktyki i błędy przy montażu wełny elewacyjnej

Co robić?

Układać płyty na mijankę: zapewnia równą powierzchnię i eliminuje mostki termiczne.
Kołkować zgodnie z projektem: liczba i rozmieszczenie łączników zależą od strefy wiatrowej i wysokości budynku.
Stosować wzmocnienia diagonalne: szczególnie przy narożach okien i drzwi, aby zapobiec pęknięciom tynku.
Oddzielać cokół listwą startową: chroni elewację przed podciąganiem wilgoci z gruntu.
Używać materiałów jednego systemu: gwarantuje kompatybilność wszystkich warstw ETICS i długowieczność fasady.

Czego unikać?

Wypełniania szczelin pianą: pogarsza izolacyjność i akustykę, zamiast tego stosuje się kliny z wełny.
Braku wzmocnień przy ościeżach: skutkuje szybkim pojawianiem się rys i pęknięć.
Tynkowania na wilgotnej warstwie: grozi odspajaniem się tynku i skróceniem trwałości elewacji.
Mocowania lameli „na placki”: lamela wymaga klejenia pełnopowierzchniowego, aby zachować przyczepność i odporność na wiatr.

Wełna czy EPS? Najważniejsze różnice

Bezpieczeństwo — wełna (A1) jest niepalna, EPS nie.
Akustyka — włókna wełny lepiej tłumią hałas niż styropian.
Paroprzepuszczalność — wełna przepuszcza parę, EPS zamyka wilgoć w ścianie.
Stabilność — elewacja z wełny mniej pracuje przy zmianach temperatury.

Jak dobrać grubość wełny elewacyjnej?

W praktyce elewacje ocieplane wełną to zwykle 120–200 mm, a w projektach energooszczędnych i pasywnych nawet więcej. Płyty fasadowe najlepiej sprawdzają się na równych ścianach, natomiast lamele ułatwiają pracę przy podłożach trudnych i wymagających. Grubość zawsze powinna wynikać z projektu i docelowego współczynnika U, a nie tylko z „mody” czy oszczędności.

Wełna Skalna Petralana PETRAFAS-H λ 0.037

Wełna Skalna Petralana PETRAFAS-M λ 0.035